Słownik fitness — litera D

26 haseł rozpoczynających się literą D.

• DEXA

  Badanie rentgenowskie o niskiej dawce promieniowania, uznawane za złoty standard pomiaru składu ciała. Dokładnie mierzy tkankę tłuszczową, mięśniową i kostną.

• DIAAS

  Wskaźnik jakości białka (Digestible Indispensable Amino Acid Score) opracowany przez FAO w 2013 r., oceniający strawność poszczególnych aminokwasów egzogennych na końcu jelita cienkiego.

• DOMS

  DOMS (Delayed Onset Muscle Soreness) to opóźniona bolesność mięśni pojawiająca się 24–72 h po treningu, szczególnie po wysiłku ekscentrycznym. Jest naturalną odpowiedzią na mikrouszkodzenia włókien mięśniowych.

• DSPD (zaburzenie opóźnionej fazy snu)

  Chronobiologiczne zaburzenie rytmu dobowego, w którym naturalna pora zasypiania i budzenia jest trwale przesunięta o kilka godzin wstecz — osoba zasypia głęboko po północy i ma trudność ze wstawaniem rano.

• Dane biometryczne

  Mierzalne parametry ciała i jego funkcji fizjologicznych — od tętna i HRV po skład ciała i jakość snu — używane do oceny zdrowia, regeneracji i adaptacji treningowej.

• Dane epidemiologiczne

  Informacje o zdrowiu, chorobach i czynnikach ryzyka zbierane w populacjach za pomocą badań obserwacyjnych. Pokazują zależności i rozkład zjawisk zdrowotnych, ale nie dowodzą bezpośrednio przyczynowości.

• Dawka-odpowiedź

  Zależność między wielkością bodźca (np. dawką suplementu lub objętością treningu) a siłą reakcji organizmu. Opisuje, jak zmiana dawki przekłada się na efekt biologiczny.

• Deficyt energetyczny

  Stan, w którym organizm wydatkuje więcej energii, niż przyjmuje z pożywieniem, co wymusza korzystanie z wewnętrznych rezerw energetycznych, głównie tkanki tłuszczowej.

• Deficyt kaloryczny

  Stan, w którym organizm zużywa więcej energii niż dostarcza z pożywieniem, co wymusza wykorzystanie rezerw energetycznych i prowadzi do redukcji masy ciała.

• Dekompresja kręgosłupa

  Dekompresja kręgosłupa to zespół metod fizjoterapeutycznych i ćwiczeń mających na celu zmniejszenie nacisku na krążki międzykręgowe oraz korzenie nerwowe poprzez czasowe zwiększenie przestrzeni między kręgami.

• Deload

  Planowany okres (zwykle 1 tydzień) zmniejszonej intensywności lub objętości treningowej, którego celem jest regeneracja organizmu i zapobieganie przetrenowaniu.

• Densyfikacja

  Metoda progresji treningowej polegająca na zwiększaniu liczby serii lub powtórzeń przy stałym obciążeniu, zanim nastąpi podniesienie ciężaru.

• Deprywacja snu

  Stan braku wystarczającej ilości snu, prowadzący do zaburzeń poznawczych, metabolicznych oraz zwiększonego ryzyka chorób.

• Detoks cyfrowy

  Świadome ograniczenie korzystania z urządzeń elektronicznych i mediów społecznościowych w celu poprawy jakości snu, regeneracji i zdrowia psychicznego.

• Detrenaż

  Detrenaż to proces częściowej lub całkowitej utraty adaptacji anatomicznych, fizjologicznych i wydolnościowych organizmu wywołany znacznym ograniczeniem lub całkowitym zaprzestaniem regularnej aktywności fizycznej.

• Dieta ketogeniczna

  Sposób żywienia oparty na bardzo niskiej podaży węglowodanów i wysokiej podaży tłuszczów, wymuszający na organizmie produkcję ciał ketonowych jako głównego źródła energii.

• Dobrostan (well-being)

  Wielowymiarowy stan satysfakcji z życia, wykraczający poza sam brak chorób. Obejmuje harmonię między sferą fizyczną, psychiczną i społeczną, dając poczucie sensu, sprawstwa oraz zdolność do rozwoju własnego potencjału.

• Dozaż

  Dozaż to zaplanowany schemat przyjmowania substancji — wielkość pojedynczej dawki, liczba porcji w ciągu doby i ich rozłożenie w czasie. W fitness dotyczy głównie suplementów i składników odżywczych.

• Drop set

  Technika treningowa polegająca na wykonywaniu serii ćwiczenia do momentu zbliżonego do odmowy, a następnie natychmiastowym zmniejszeniu obciążenia i kontynuowaniu kolejnych serii bez przerwy.

• Dynamika grupowa

  Procesy psychospołeczne zachodzące w grupie ćwiczących, które wpływają na motywację, zaangażowanie i efektywność treningu każdego uczestnika.

• Dynamometr

  Urządzenie do pomiaru siły mięśniowej. W fitness najczęściej używany dynamometr ręczny mierzący siłę uchwytu (grip strength) w kilogramach.

• Dyslipidemia

  Dyslipidemia to zaburzenie gospodarki lipidowej polegające na nieprawidłowych stężeniach cholesterolu LDL, HDL lub triglicerydów we krwi, zwiększające ryzyko miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych.

• Dyspareunia (bolesny stosunek)

  Dyspareunia to termin medyczny oznaczający ból odczuwany podczas lub po stosunku płciowym. Może mieć charakter powierzchowny lub głęboki i wynikać z przyczyn fizjologicznych, infekcyjnych, hormonalnych lub psychologicznych.

• Dystres

  Negatywna forma stresu występująca, gdy bodźce obciążające przekraczają zdolności adaptacyjne organizmu, prowadząc do wyczerpania i pogorszenia stanu zdrowia.

• Działanie moczopędne

  Proces stymulacji nerek do zwiększonego wydalania wody i soli mineralnych w postaci moczu, wywołany przez czynniki farmakologiczne, dietetyczne lub fizjologiczne.

• Długość fali

  Odległość między kolejnymi grzbietami fali elektromagnetycznej lub dźwiękowej, wyrażana najczęściej w nanometrach (nm). W fizjologii decyduje o tym, jak światło wpływa na tkanki, rytm dobowy i produkcję witaminy D.