Słownik fitness — litera H

32 haseł rozpoczynających się literą H.

• HDL (lipoproteina wysokiej gęstości)

  Tzw. dobry cholesterol — zabiera nadmiar cholesterolu z tętnic i transportuje go do wątroby. Norma to powyżej 40 mg/dl u mężczyzn i 50 mg/dl u kobiet.

• HIIT

  High-Intensity Interval Training — metoda treningowa polegająca na naprzemiennym wykonywaniu krótkich, intensywnych wysiłków i okresów odpoczynku lub niskiej aktywności.

• HOMA-IR

  Wskaźnik wyliczany z poziomu glukozy i insuliny na czczo, służący do wczesnego wykrywania insulinooporności i oceny sprawności metabolizmu.

• HRT (Hormonalna Terapia Zastępcza)

  Terapia uzupełniająca estrogen (i czasem progesteron) podczas i po menopauzie. Łagodzi uderzenia gorąca i chroni kości. Największe korzyści gdy wdrożona w ciągu 10 lat od ostatniej miesiączki.

• HRV

  Zmienność rytmu serca — miara odstępów czasu między kolejnymi uderzeniami serca. Wyższe HRV oznacza lepszą zdolność organizmu do adaptacji i regeneracji. Niskie HRV sygnalizuje stres lub zmęczenie.

• HRmax (tętno maksymalne)

  HRmax to najwyższa liczba uderzeń serca na minutę, jaką organ ten może osiągnąć podczas wysiłku o maksymalnej intensywności, stanowiąca punkt odniesienia do wyznaczania stref treningowych.

• HYROX

  Globalny format zawodów fitness łączący 8 km biegu z 8 stacjami ćwiczeń funkcjonalnych (wioślarz, SkiErg, sanie, burpees, wall balls i inne). Trasa jest identyczna na całym świecie.

• Hazard ratio (HR)

  Statystyczna miara względnego ryzyka wystąpienia zdarzenia w jednej grupie w porównaniu z drugą w danej jednostce czasu. Skrót HR pochodzi od angielskiego hazard ratio.

• HbA1c

  Hemoglobina glikowana — badanie krwi pokazujące średni poziom cukru z ostatnich 2-3 miesięcy. Norma poniżej 5,7%, prediabetes 5,7-6,4%, cukrzyca powyżej 6,5%.

• Healthspan

  Okres życia spędzony w pełnym zdrowiu, wolny od przewlekłych chorób i niepełnosprawności funkcjonalnej. Koncentruje się na jakości, a nie tylko długości życia.

• Hemochromatoza

  Zaburzenie metabolizmu żelaza, w którym organizm wchłania i magazynuje jego nadmiar, prowadząc do uszkodzenia wątroby, serca, trzustki i stawów.

• Hemoglobina

  Białko zawarte w czerwonych krwinkach odpowiedzialne za transport tlenu z płuc do tkanek oraz częściowy odbiór dwutlenku węgla. Kluczowy wyznacznik wydolności tlenowej.

• Hepatotoksyczność

  Zdolność substancji chemicznych (leków, suplementów, toksyn) do powodowania uszkodzeń komórek wątroby, mogąca prowadzić do zaburzeń funkcji tego narządu.

• Hip thrust

  Ćwiczenie siłowe na mięśnie pośladkowe — barki oparte o ławkę, sztanga na biodrach, ruch to wyprost w stawie biodrowym. W badaniach EMG najsilniej aktywuje gluteus maximus.

• Hipercholesterolemia

  Stan, w którym stężenie cholesterolu we krwi przekracza wartości referencyjne, zwłaszcza frakcji LDL. Istotny czynnik ryzyka miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych.

• Hiperplazja

  Wzrost liczby komórek (włókien mięśniowych) w tkance, w odróżnieniu od hipertrofii, która polega na powiększaniu istniejących komórek.

• Hipertrofia

  Proces powiększania się włókien mięśniowych w odpowiedzi na trening oporowy, prowadzący do wzrostu objętości i przekroju poprzecznego mięśni szkieletowych.

• Hipokamp

  Parzysta struktura mózgu w płacie skroniowym odpowiedzialna za tworzenie pamięci długotrwałej i orientację przestrzenną. Jeden z nielicznych rejonów mózgu, w którym zachodzi neurogeneza w wieku dorosłym.

• Hipoksemia

  Hipoksemia to obniżone ciśnienie parcjalne tlenu we krwi tętniczej lub spadek wysycenia hemoglobiny tlenem (SpO₂) poniżej wartości prawidłowych, zwykle <95%.

• Hipoksja

  Stan niedoboru tlenu w tkankach organizmu, który może wynikać z przebywania na wysokości, chorób układu oddechowego lub intensywnego wysiłku fizycznego.

• Hiponatremia

  Zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, w którym stężenie sodu we krwi spada poniżej normy. U sportowców najczęściej wynika z nadmiernego picia wody podczas długotrwałego wysiłku.

• Hiposmia

  Stan charakteryzujący się obniżoną zdolnością do odczuwania i rozróżniania zapachów, będący istotnym markerem zdrowia ogólnego i neurologicznego.

• Hipoteza „gut-first"

  Teoria naukowa zakładająca, że u części pacjentów choroba Parkinsona rozpoczyna się w układzie pokarmowym, skąd patologiczne białka wędrują do mózgu.

• Hipoteza „gut-first" (jelitowa hipoteza Parkinsona)

  Koncepcja naukowa sugerująca, że choroba Parkinsona może mieć swój początek w układzie pokarmowym. Zakłada ona, że nieprawidłowe białka (alfa-synukleina) powstają w jelitach i przemieszczają się do mózgu drogą nerwu błędnego.

• Histamina

  Substancja chemiczna uwalniana przez komórki tuczne w reakcji alergicznej. Powoduje obrzęk, katar, swędzenie i skurcz oskrzeli. Leki antyhistaminowe blokują jej działanie.

• Homeostatyczne ciśnienie snu

  Biologiczny mechanizm kumulujący potrzebę snu wraz z każdą godziną czuwania, regulowany głównie przez gromadzenie się adenozyny w mózgu.

• Homeostaza

  Zdolność organizmu do utrzymywania stałości środowiska wewnętrznego poprzez precyzyjne mechanizmy samoregulacji, zapewniające optymalne warunki dla przebiegu procesów biologicznych.

• Hormon antymüllerowski (AMH)

  Białkowy hormon produkowany przez pęcherzyki jajnikowe, pełniący funkcję głównego markera rezerwy jajnikowej i potencjału rozrodczego kobiety.

• Hormon wzrostu

  Hormon wydzielany przez przysadkę mózgową, głównie podczas głębokiego snu. Stymuluje wzrost i regenerację tkanek, w tym mięśni. Około 70% dobowego wydzielania odbywa się w nocy.

• Hormonalna terapia zastępcza (HTZ)

  Leczenie polegające na dostarczaniu hormonów, których organizm wytwarza za mało, najczęściej estrogenów i progesteronu w okresie menopauzy. Łagodzi objawy niedoboru hormonów.

• Hormony płciowe

  Steroidowe związki chemiczne produkowane głównie w gonadach i nadnerczach, regulujące rozwój cech płciowych, funkcje rozrodcze oraz procesy metaboliczne.

• Hormony sytości

  Związki chemiczne wydzielane po posiłku, które przesyłają do mózgu sygnał o zaspokojeniu głodu i hamują apetyt poprzez oddziaływanie na podwzgórze.