Słownik fitness — litera W

41 haseł rozpoczynających się literą W.

• WHtR

  Stosunek obwodu talii do wzrostu — prosty wskaźnik ryzyka metabolicznego. Wartość powyżej 0,5 sygnalizuje nadmiar tłuszczu trzewnego.

• Walidacja kliniczna

  Proces naukowej weryfikacji, czy urządzenie, test lub metoda pomiaru daje wyniki zgodne ze złotym standardem referencyjnym w rzeczywistych warunkach klinicznych.

• Wall balls

  Ćwiczenie polegające na wykonaniu przysiadu z piłką lekarską przy klatce piersiowej, a następnie wyrzuceniu jej na cel na ścianie. Angażuje nogi, barki i tułów jednocześnie.

• Wartość biologiczna białka (BV)

  Wskaźnik określający jakość białka na podstawie ilości azotu zatrzymanego w organizmie w stosunku do azotu wchłoniętego z pożywienia. Wyrażany w skali do 100 jednostek, służy do oceny efektywności wykorzystania aminokwasów do budowy tkanek oraz regeneracji.

• Wazodylatator

  Wazodylatator to substancja lub bodziec powodujący rozszerzenie światła naczyń krwionośnych. Proces ten opiera się na rozluźnieniu komórek mięśni gładkich, które otaczają tętnice i żyły.

• Wearable

  Elektroniczne urządzenie noszone na ciele, mierzące w sposób ciągły parametry fizjologiczne (tętno, sen, HRV, aktywność) i synchronizujące dane z aplikacją mobilną.

• Wibracja całego ciała (WBV)

  Metoda treningowa wykorzystująca drgania mechaniczne platformy do wywoływania odruchowych skurczów mięśni poprzez stymulację wrzecionek nerwowo-mięśniowych.

• Wiek biologiczny

  Miara rzeczywistego stanu organizmu, odzwierciedlająca kondycję fizjologiczną niezależnie od wieku metrykalnego. Zależy od stylu życia, aktywności fizycznej i czynników genetycznych.

• Wiek epigenetyczny

  Wiek epigenetyczny to fascynująca miara, która mówi Ci, na ile lat "czuje się" Twoje ciało od środka, niezależnie od tego, co masz wpisane w dowodzie osobistym.

• Wielkości efektu

  Miary statystyczne określające praktyczne znaczenie wyniku badania — jak duża jest rzeczywista różnica lub zmiana, niezależnie od wielkości próby.

• Wielochorobowość

  Współwystępowanie dwóch lub więcej schorzeń przewlekłych u jednego pacjenta, wymagające zintegrowanego podejścia terapeutycznego ze względu na wzajemne interakcje chorób i stosowanych leków.

• Wielonienasycone kwasy tłuszczowe

  Wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT) to tłuszcze zawierające co najmniej dwa wiązania podwójne w łańcuchu węglowym, obejmujące rodziny omega-3 i omega-6, z których część jest dla organizmu niezbędna.

• Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (PAH)

  Grupa związków organicznych składająca się ze skondensowanych pierścieni benzenowych, powstająca w procesach niepełnego spalania materii organicznej i wykazująca silne właściwości kancerogenne.

• Wilks Score

  Współczynnik służący do porównywania wyników w trójboju siłowym między zawodnikami o różnej masie ciała. Przelicza podniesiony ciężar na znormalizowany wynik punktowy.

• Witamina D

  Rozpuszczalna w tłuszczach prowitamina o działaniu hormonalnym, kluczowa dla metabolizmu wapnia, funkcji mięśni i odporności.Syntetyzowana w skórze pod wpływem promieniowania UVB.

• Więź społeczna

  Poczucie przynależności i wzajemnego wsparcia w grupie, które w kontekście fitness zwiększa motywację, adherencję do treningu i subiektywną satysfakcję z ćwiczeń.

• Woda metaboliczna

  Woda wytwarzana wewnątrz organizmu w wyniku procesów utleniania składników odżywczych, stanowiąca element bilansu płynów ustrojowych.

• Wolne rodniki

  Wolne rodniki to wysoce reaktywne atomy lub cząsteczki posiadające co najmniej jeden niesparowany elektron, które dążąc do stabilizacji, wchodzą w gwałtowne reakcje chemiczne z elementami komórki.

• Wolny testosteron

  Frakcja testosteronu niezwiązana z białkami krwi, biologicznie aktywna i zdolna do bezpośredniego działania na komórki. Lepiej odzwierciedla rzeczywisty status androgenowy niż testosteron całkowity.

• Wrzeciona snu

  Charakterystyczne serie szybkich fal mózgowych (11–15 Hz) o czasie trwania od 0,5 do 2 sekund, występujące w fazie N2. Odpowiadają za konsolidację pamięci i ochronę przed wybudzeniem.

• Wskazania medyczne

  Stany kliniczne, objawy lub sytuacje, w których zastosowanie konkretnego leku, zabiegu, formy terapii lub aktywności jest uzasadnione i zalecane na podstawie dowodów naukowych.

• Wskaźnik glikemiczny

  Miara szybkości, z jaką węglowodany zawarte w danym produkcie podnoszą poziom glukozy we krwi w porównaniu do czystej glukozy (wartość referencyjna 100).

• Wskaźnik hazardu (HR)

  Miara statystyczna porównująca ryzyko wystąpienia zdarzenia w czasie między grupą badaną a kontrolną.

• Wsparcie społeczne

  Pomoc emocjonalna, informacyjna i praktyczna ze strony otoczenia, która zwiększa adherencję do treningu i wspiera realizację celów zdrowotnych.

• Współczynnik hazardu

  Miara statystyczna wyrażająca, ile razy większe (lub mniejsze) jest ryzyko wystąpienia zdarzenia w jednej grupie w porównaniu z drugą w danym momencie czasu.

• Współczynnik zgodności

  Miara procentowa opisująca, w jakim stopniu osoba realizuje zaplanowany program treningowy, żywieniowy lub suplementacyjny względem pierwotnych założeń.

• Wsteczny transport cholesterolu

  Proces usuwania nadmiaru cholesterolu z tkanek obwodowych przez frakcję HDL do wątroby, gdzie następuje jego przetworzenie i wydalenie, co stanowi główny mechanizm ochrony przed miażdżycą.

• Wyciskanie leżąc

  Wielostawowe ćwiczenie siłowe wykonywane w pozycji leżącej na ławce, polegające na wyciskaniu obciążenia od klatki piersiowej. Angażuje głównie mięsień piersiowy większy, trójgłowy ramienia i naramienny przedni.

• Wydatek energii

  Całkowita ilość energii, którą organizm zużywa w danym czasie na podtrzymanie funkcji życiowych, trawienie pokarmu oraz aktywność fizyczną, wyrażana zwykle w kilokaloriach.

• Wydolność tlenowa

  Zdolność organizmu do pobierania, transportu i wykorzystywania tlenu podczas wysiłku fizycznego. Mierzona najczęściej jako VO₂max — maksymalne pochłanianie tlenu.

• Wypalenie

  Wypalenie, czyli z angielska "burnout", to stan, w którym Twoja wewnętrzna bateria nie tylko padła, ale wręcz przestała się ładować.

• Wyprzedzenie fazy snu

  Zaburzenie rytmu okołodobowego, w którym senność i poranne przebudzenie pojawiają się znacznie wcześniej, niż jest to społecznie pożądane.

• Wysycenie mięśni (muscle saturation)

  Wysycenie mięśni to stan maksymalnego nagromadzenia danej substancji w tkance mięśniowej, po którym dalsza suplementacja służy jedynie podtrzymaniu poziomu plateau. Najczęściej termin ten stosuje się w kontekście kreatyny i jej zapasów energetycznych.

• Wzorzec rekrutacji

  Kolejność włączania jednostek motorycznych w mięśniu podczas skurczu — od najmniejszych i wolnokurczliwych do największych i szybkokurczliwych, zgodnie z rosnącym zapotrzebowaniem na siłę.

• Węglowodany proste

  Cukry o krótkiej strukturze chemicznej (mono- i disacharydy), które organizm trawi i wchłania szybko, powodując gwałtowny wzrost poziomu glukozy we krwi.

• Węglowodany złożone

  Wielocukry (polisacharydy) zbudowane z długich łańcuchów cząsteczek glukozy, trawione wolniej niż cukry proste, co zapewnia stabilny poziom energii i glukozy we krwi.

• Włókna mięśniowe typu I

  Wolnokurczliwe włókna mięśniowe odporne na zmęczenie, wyspecjalizowane w długotrwałych wysiłkach tlenowych. Zawierają dużo mioglobiny i mitochondriów.

• Włókna mięśniowe typu II

  Włókna mięśniowe szybkokurczliwe, odpowiedzialne za generowanie dużej siły i mocy w krótkim czasie. Dzielą się na podtypy IIa i IIx, różniące się odpornością na zmęczenie.

• wrażliwość na insulinę

  Miara efektywności, z jaką komórki organizmu reagują na działanie insuliny w procesie transportu glukozy z krwi do tkanek. Wysoka wrażliwość jest kluczowym wskaźnikiem zdrowia metabolicznego i ochrony przed cukrzycą.

• wydolność oddechowo-krążeniowa

  Zdolność układów oddechowego i krwionośnego do dostarczania tlenu do pracujących mięśni podczas długotrwałego wysiłku fizycznego. Jest wyrażana wskaźnikiem VO2max, określającym maksymalny pobór tlenu na kilogram masy ciała.

• wytrzymałość mięśniowa

  Zdolność konkretnej grupy mięśniowej do wielokrotnego generowania siły lub utrzymywania napięcia przez dłuższy czas w warunkach wysiłku submaksymalnego. Jest mierzona liczbą powtórzeń wykonanych z danym obciążeniem lub czasem trwania skurczu.