Słownik fitness — litera E

28 haseł rozpoczynających się literą E.

• EDA

  Aktywność elektrodermalna — pomiar przewodnictwa elektrycznego skóry, które zmienia się pod wpływem pocenia wywołanego stresem. Wykorzystywana w urządzeniach do monitorowania poziomu stresu.

• EGCG (epigallokatechina-3-galusan)

  EGCG (epigallokatechina-3-galusan) to dominujący polifenol z grupy katechin występujący w liściach herbaty, uznawany za najsilniejszy przeciwutleniacz obecny w naparze z zielonej herbaty.

• EPOC

  Zwiększone zużycie tlenu po zakończeniu treningu — efekt dopalania, dzięki któremu organizm spala dodatkowe kalorie przez kilka godzin po wysiłku.

• Eco-anxiety (lęk klimatyczny)

  Eco-anxiety (lęk klimatyczny) to stan psychologiczny objawiający się przewlekłym niepokojem o przyszłość planety w obliczu zmian klimatycznych i postępującej degradacji środowiska naturalnego.

• Efekt Cinderella

  Chroniczne przeciążenie najmniejszych włókien mięśniowych (typ I) podczas długotrwałego statycznego napięcia — np. wielogodzinnego siedzenia. Efekt zasady Hennemana: zawsze rekrutowane są te same jednostki.

• Efekt jo-jo

  Naprzemienne chudnięcie i ponowne przybieranie na wadze, często przekraczające masę wyjściową, będące skutkiem zbyt restrykcyjnych diet.

• Efekt nocebo

  Zjawisko, w którym negatywne oczekiwania wobec substancji lub interwencji wywołują realne pogorszenie samopoczucia, mimo że bodziec sam w sobie jest neutralny.

• Efekt placebo

  Poprawa samopoczucia wynikająca wyłącznie z przekonania, że przyjmowana substancja działa — mimo że jest nieaktywna. W badaniach klinicznych grupa placebo otrzymuje pozorny lek, żeby oddzielić rzeczywisty efekt od efektu oczekiwań.

• Efekt termiczny pożywienia

  Ilość energii, którą organizm zużywa na trawienie, wchłanianie i metabolizowanie spożytego pokarmu; jeden ze składników dziennego wydatku energetycznego.

• Efekt termiczny żywności

  Energia zużywana przez organizm na trawienie, wchłanianie i transport składników odżywczych, stanowiąca ok. 10% dziennego zapotrzebowania.

• Efekty subkliniczne

  Zmiany fizjologiczne lub biochemiczne, które nie wywołują jeszcze objawów klinicznych, ale już wpływają na funkcjonowanie organizmu i mogą ograniczać wydolność treningową.

• Efektywność snu

  Procentowy stosunek czasu faktycznego snu do całkowitego czasu spędzonego w łóżku. Wartości powyżej 85% uznaje się za prawidłowe.

• Eikozanoidy

  Grupa biologicznie czynnych związków powstających z wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, regulujących stan zapalny, krzepnięcie krwi oraz napięcie naczyń. Działają lokalnie i krótkotrwale.

• Ekonomia biegu

  Ekonomia biegu (Running Economy, RE) to wskaźnik wydajności fizjologicznej określający ilość tlenu lub energii zużywanej przez organizm do pokonania określonego dystansu przy danej prędkości biegu.

• Ekspresja genów

  Ekspresja genów to wieloetapowy proces, w którym informacja zakodowana w DNA zostaje odczytana i przekształcona w funkcjonalny produkt, najczęściej białko, decydując o strukturze i działaniu komórki.

• Elektroencefalografia

  Nieinwazyjna metoda diagnostyczna służąca do rejestrowania aktywności elektrycznej mózgu za pomocą elektrod umieszczonych na skórze głowy. Pozwala na analizę fal mózgowych.

• Elektrokardiogram

  Badanie rejestrujące aktywność elektryczną serca w postaci wykresu. Pozwala ocenić rytm, częstość i sposób przewodzenia impulsów w mięśniu sercowym — podstawowe narzędzie diagnostyki kardiologicznej i medycyny sportowej.

• Elektrolity

  Minerały rozpuszczone w płynach ustrojowych, które przewodzą impulsy elektryczne — regulują nawodnienie, funkcję mięśni i równowagę kwasowo-zasadową organizmu.

• Elektromiografia (EMG)

  Metoda rejestracji aktywności elektrycznej mięśni szkieletowych za pomocą elektrod powierzchniowych lub igłowych, pozwalająca ocenić stopień aktywacji i wzorzec pracy mięśnia.

• Encefalopatia pourazowa (CTE)

  Postępująca choroba zwyrodnieniowa mózgu wywołana powtarzalnymi urazami głowy. Rozwija się latami i prowadzi do zaburzeń pamięci, nastroju oraz zachowania.

• Enterocyty

  Wyspecjalizowane komórki nabłonka jelita cienkiego, stanowiące główną barierę między światem zewnętrznym a wnętrzem organizmu oraz odpowiadające za wchłanianie substancji odżywczych.

• Enzym AMPK

  Enzym pełniący rolę czujnika energetycznego komórki. Aktywuje się przy niedoborze energii i uruchamia procesy jej wytwarzania, między innymi podczas wysiłku i ograniczenia kalorii.

• Epigenetyczne wskaźniki (EpiScores)

  Biomarkery oparte na wzorcach metylacji DNA, które odzwierciedlają biologiczny wpływ stylu życia — w tym aktywności fizycznej, diety i stresu — na ekspresję genów.

• Epigenetyka

  Dziedzina biologii badająca dziedziczne zmiany w ekspresji genów, które nie wynikają ze zmian sekwencji DNA. Trening i dieta mogą modyfikować aktywność genów bez zmiany kodu genetycznego.

• Ergogeniczny

  Termin ergogeniczny odnosi się do substancji, urządzeń lub metod treningowych, których celem jest zwiększenie wydolności fizycznej, siły, wytrzymałości lub przyspieszenie regeneracji sportowca.

• Estradiol (E2)

  Najsilniejsza frakcja estrogenu u kobiet w wieku rozrodczym. Norma w fazie folikularnej: 100-400 pmol/l. Markerem jego aktywności jest grubość endometrium i obraz USG pęcherzyków.

• Estrogen

  Grupa żeńskich hormonów płciowych (estradiol, estron, estriol) produkowanych głównie w jajnikach. Reguluje cykl miesięczny, chroni kości, serce i mózg. Spada gwałtownie w perimenopauzie.

• Exercise snacks

  Exercise snacks, czyli "przekąski ruchowe", to genialny sposób na wplecenie aktywności w najbardziej zapracowany dzień.